SES KULLANICI KONTROLÜ NEDİR?

SES kullanıcı kontrolü, SCADA ekranlarında operatörün yalnızca ekrana bakmasını beklemeden belirli olayları sesli olarak duyurmak için tasarlanmış özel bir kontrol yaklaşımıdır. Endüstriyel HMI/SCADA sistemlerinde sesli bildirim, görsel bilginin tamamlayıcısı olarak kullanılabilir; güncel endüstriyel uygulamalarda alarm bildirimleri ses, metin ve diğer kanallar üzerinden de iletilebilmektedir.


SES'in özgün yönü: Bu kontrol yalnızca “alarm sesi çal” yaklaşımına indirgenmez. Kaynak koddaki GNSesliAlarmTuru kümesi; saat, birden fazla zaman noktası, veri seviyeleri ve ezan olmak üzere birbirinden farklı tetikleme biçimlerini aynı kontrol içinde tanımlar.

DESTEKLENEN SESLİ ALARM TÜRLERİ

SES kontrolünün en önemli özelliği aşağıdaki sekiz alarm türünü desteklemesidir. Her tür farklı bir işletme senaryosuna karşılık gelir.

SESLİ ALARM MOTORU

ALARM / ANONS AKTİF
Zaman • Değer • Ezan

SES ÇIKIŞI · HAZIR

OKUNAN BİLGİ

ÖN ANONS Üretim
CANLI DEĞER 100
ARKA ANONS MW
SESLİ ANONS ÖRNEĞİ “Üretim 100 MW”
01 • ZAMAN

Saat Başı Alarm

Hourlyalarm seçeneğidir. Saat tabanlı düzenli bir sesli bildirim senaryosu oluşturmak için kullanılır. Operatöre belirli saat döngüsünde zaman sinyali niteliğinde sesli bilgi sunulabilir.

02 • EZAN

Ezan

Calltoprayer seçeneğidir. Enlem, boylam, ezan türü, ezan kanunu ve ezan hesaplama yöntemi gibi ayarlarla konuma bağlı ezan zamanlarının kullanılmasını sağlar.

03 • TEK ZAMAN

Tek Saat Alarmı

Singlehouralarm seçeneğidir. Gün içinde tek bir saat/dakika noktası için sesli alarm veya anons senaryosu oluşturur.

04 • İKİ ZAMAN

Çift Saat Alarmı

Doublehouralarm seçeneğidir. İki farklı saat/dakika noktası tanımlanarak iki zamanlı sesli alarm senaryosu oluşturulabilir.

05 • ÜÇ ZAMAN

Üç Saat Alarmı

Triplehouralarm seçeneğidir. Üç farklı saat/dakika noktası için sesli alarm veya duyuru planlanabilir.

06 • TEK SEVİYE

Tek Seviyeli İkaz

Singlelevelwarning seçeneğidir. Bağlı SCADA verisinin belirlenen seviyeye göre değerlendirilmesi ve koşul oluştuğunda sesli ikaz verilmesi için kullanılır.

07 • İKİ SEVİYE

Çift Seviyeli İkaz

Doublelevelwarning seçeneğidir. İki ayrı değer seviyesi üzerinden farklı veya kademeli sesli ikaz senaryoları oluşturmak için kullanılır.

08 • ÜÇ SEVİYE

Üç Seviyeli İkaz

Triplelevelwarning seçeneğidir. MinValue, MedValue ve MaxValue gibi üçlü eşik yapısıyla proses değerinin farklı seviyelerinde sesli ikaz verilmesine olanak sağlar.

VERİ DEĞERİNE GÖRE SESLİ İKAZ

SES kontrolünün güçlü taraflarından biri, bir SCADA verisinin değerini yalnızca sayısal olarak göstermek yerine ön anons + veri değeri + arka anons biçiminde sesli bir cümleye dönüştürebilmesidir.

1. VERİSCADA verisi seçilir.
2. EŞİKDeğer seviyesi belirlenir.
3. ÖN ANONSİlk metin tanımlanır.
4. DEĞERSayısal değer okunur.
5. ARKA ANONSSon metin okunur.
Ön Anons: “Üretim”  +  100  +  Arka Anons: “MW”
→ “Üretim 100 MW”
MinValueAlt seviye
MedValueOrta seviye
MaxValueÜst seviye

Örnek: Üretim verisi kontrolün bağlı olduğu SCADA verisi olsun. FirstPreAnnouncement = "Üretim", FirstEndAnnouncement = "MW" ve veri değeri 100 olduğunda sesli çıktı mantıksal olarak “Üretim 100 MW” biçiminde oluşturulur. İkinci ve üçüncü seviyeler için de ilgili ön/arka anons alanları kullanılabilir.

ZAMAN TABANLI ALARM VE ANONS

Saat tabanlı alarm türlerinde SES kontrolü, günün belirli zamanlarında otomatik sesli bildirim üretmek için saat ve dakika alanlarını kullanır.

ALARM TÜRÜ KULLANILAN ZAMANLAR AMAÇ
Tek Saat Alarmı İlk Alarm Saati + İlk Alarm Dakikası Tek zaman noktasında sesli alarm/anons
Çift Saat Alarmı İlk + İkinci saat/dakika İki zaman noktasında sesli alarm/anons
Üç Saat Alarmı İlk + İkinci + Üçüncü saat/dakika Üç zaman noktasında sesli alarm/anons

Kaynak koddaki varsayılan zamanlar 00:00, 08:00 ve 16:00 olarak tanımlanmıştır.

EZAN DESTEĞİ — KONUM VE HESAPLAMA AYARLARI

Ezan modu, SES kontrolünü sıradan bir zaman alarmından ayıran en özgün özelliklerden biridir. Kaynak kodunda enlem ve boylam ile birlikte üç ayrı ezan ayarı tanımlanmıştır. Dış kaynaklarda da ezan/namaz vakitlerinin konum koordinatları ve seçilen hesaplama yöntemiyle hesaplandığı görülmektedir.

AYAR SEÇENEKLER KÜMESİ AÇIKLAMA
Ezan Türü Jafari, Karachi, Isna, Mwl, Makkah, Egypt, Özel, Tehran Namaz vakti hesaplamasında kullanılacak yöntemi seçer.
Ezan Kanunu Shafii, Hanafi Kaynak kodunda iki fıkhi hesap yaklaşımı tanımlanmıştır; benzer namaz vakti hesaplama kütüphanelerinde Asr hesabını etkileyen mezhep seçimi bulunur.
Ezan Hesaplama Yöntemi Yok, Gece Yarısı, Yedide Bir, Açı Temelli Kaynak kodundaki seçeneklerdir. Bu sayfadaki adlandırma kaynak koda sadıktır; EOS içindeki kesin algoritmik uygulama için ilgili uygulama kodu gerekir.

KONUM

Latitude
39.912345

Longitude
32.827058

Konum bilgisi, dış kaynaklardaki hesaplama modellerinde de namaz vakitlerinin belirlenmesinde temel girdiler arasındadır.

Önemli: Farklı ezan hesaplama yöntemleri aynı konum için farklı vakitler üretebilir. Örneğin MWL, ISNA, Egypt, Makkah, Karachi, Tehran ve Jafari yöntemleri farklı astronomik parametreler kullanır. Bu nedenle SES kontrolünde seçilen yöntem, kanun ve konum bilgilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

GENEL ÖZELLİKLER VE AYARLAR

Aşağıdaki tablolar kaynak kodunda verilen özellikleri, Türkçe_set2(2) sözlüğündeki karşılıkları ve varsayılan değerleri esas alır.

ÖZELLİK EOS TÜRKÇE KARŞILIĞI VARSAYILAN AÇIKLAMA
UCType Kontrol Tipi SES Kullanıcı kontrolünün tipini tanımlar.
UpdateInterval Güncelleme Aralığı 1000 Kontrolün güncelleme aralığını belirler.
DecimalPoint Ondalık Hane 0 Sayısal değerlerin okunması/gösterimi için ondalık hane ayarını belirler.
UCBackColor Kontrol Arka Renk Transparent Kontrol arka plan rengidir.
UCForeColor Kontrol Yazı Rengi Black Kontrolün temel yazı rengidir.
UCFont Kontrol Yazı Tipi Arial Narrow, 8.25 pt Kontrol yazı tipini belirler.
AlarmType Alarm Tipi Hourlyalarm SES kontrolünün hangi sesli alarm/anons çalışma biçimini kullanacağını belirler.
HideControl Kontrolü Gizle false Kontrolün gizlenip gizlenmeyeceğini belirler.
AlarmActive Alarm Aktif false Sesli alarm davranışının etkinlik durumunu belirler.

LİMİT VE SESLİ İKAZ AYARLARI

ÖZELLİK EOS TÜRKÇE KARŞILIĞI VARSAYILAN AÇIKLAMA
MinValue Min Değer 50 Seviyeli ikaz senaryosunda alt değer/eşik girdisidir.
MedValue Orta Değer 100 Seviyeli ikaz senaryosunda orta değer/eşik girdisidir.
MaxValue Maks Değer 150 Seviyeli ikaz senaryosunda üst değer/eşik girdisidir.

Üç seviyeli kullanım: MinValue, MedValue ve MaxValue birlikte kullanıldığında proses değerinin üç farklı seviyede değerlendirilmesine uygun bir yapı oluşur. Kaynak kodu bu alanların kesin karşılaştırma yönünü belirtmediği için burada yalnızca eşik yapısı açıklanmaktadır.

DUYURU VE ANONS METİNLERİ

Sesli ikazın anlaşılır olması için her alarm seviyesi için ayrı ön anons ve arka anons alanları tanımlanmıştır.

ÖZELLİK EOS TÜRKÇE KARŞILIĞI VARSAYILAN ROLÜ
FirstPreAnnouncement İlk Duyuru Ön Anonsu "" İlk seviye/ilk anons için veri değerinden önce okunacak metindir.
FirstEndAnnouncement İlk Duyuru Arka Anonsu "" Veri değerinden sonra okunacak metindir.
SecondPreAnnouncement İkinci Duyuru Ön Anonsu "" İkinci seviye için ön anons metnidir.
SecondEndAnnouncement İkinci Duyuru Arka Anonsu "" İkinci seviye için arka anons metnidir.
ThirdPreAnnouncement Üçüncü Duyuru Ön Anonsu "" Üçüncü seviye için ön anons metnidir.
ThirdEndAnnouncement Üçüncü Duyuru Arka Anonsu "" Üçüncü seviye için arka anons metnidir.
CustomAnnouncement Özel Duyuru "" Kaynak kodunda özel duyuru içeriği için tanımlanan metin alanıdır.

GNSesliAlarmTuru — SEÇENEKLER KÜMESİ

Kaynak kodundaki GNSesliAlarmTuru seçenekleri aşağıdaki sekiz çalışma biçimini tanımlar.

SEÇENEKLER KÜMESİ TÜRKÇE KARŞILIĞI ÇALIŞMA BİÇİMİ
Hourlyalarm Saat Başı Alarm Düzenli saat tabanlı sesli bildirim.
Calltoprayer Ezan Konum ve ezan ayarlarına bağlı sesli ezan senaryosu.
Singlehouralarm Tek Saat Alarmı Tek zaman noktasında alarm/anons.
Doublehouralarm Çift Saat Alarmı İki zaman noktasında alarm/anons.
Triplehouralarm Üç Saat Alarmı Üç zaman noktasında alarm/anons.
Singlelevelwarning Tek Seviyeli İkaz Tek değer seviyesine bağlı sesli ikaz.
Doublelevelwarning Çift Seviyeli İkaz İki değer seviyesine bağlı sesli ikaz.
Triplelevelwarning Üç Seviyeli İkaz Üç değer seviyesine bağlı sesli ikaz.

GNEzanYontemi — SEÇENEKLER KÜMESİ

Kaynak kodundaki ezan türü seçenekleri, dış kaynaklarda da kullanılan yaygın hesaplama yöntemleriyle büyük ölçüde örtüşmektedir. Örneğin Pray Times ve AlAdhan; MWL, ISNA, Egypt, Makkah, Karachi, Tehran ve Jafari gibi yöntemleri listeler. citeturn0search0turn0search3

SEÇENEK AÇIKLAMA
Jafari Jafari hesaplama yöntemi.
Karachi Karachi hesaplama yöntemi.
Isna ISNA — Islamic Society of North America yöntemi.
Mwl MWL — Muslim World League yöntemi.
Makkah Umm al-Qura / Makkah yöntemi.
Egypt Egyptian General Authority of Survey yöntemi.
Custom Özel yöntem; kaynak kodunda özel seçenek olarak tanımlanmıştır.
Tehran Tehran / Institute of Geophysics yöntemi.

GNEzanHukuk — SEÇENEKLER KÜMESİ

SEÇENEK TÜRKÇE KARŞILIĞI AÇIKLAMA
Shafii Shafii Kaynak kodunda tanımlanan hukuk/mezhep seçeneğidir.
Hanafi Hanafi Kaynak kodunda tanımlanan hukuk/mezhep seçeneğidir; varsayılan değerdir.

Dış kaynaklardaki namaz vakti hesaplama dokümantasyonlarında bu tür mezhep/jurisprudence seçiminin özellikle Asr başlangıcını etkileyebildiği belirtilmektedir.

GNEzanAyar — SEÇENEKLER KÜMESİ

SEÇENEK TÜRKÇE KARŞILIĞI AÇIKLAMA
None Yok Ek hesaplama ayarı uygulanmadığını ifade eden seçenek.
Midnight Gece Yarısı Gece yarısı tabanlı yaklaşım seçeneğidir.
Oneseventh Yedide Bir Kaynak kodunda tanımlanan yedide bir yaklaşımıdır.
Anglebased Açı Temelli Kaynak kodunda tanımlanan açı temelli yaklaşımdır.

Kaynak sadakati notu: Bu dört seçeneğin isimleri kaynak kodundan alınmıştır. Dış kaynaklarda yüksek enlem ve gece yarısı gibi ayarlara ilişkin benzer kavramlar bulunmakla birlikte, EOS SES kontrolünün bu seçenekleri hangi matematiksel formülle uyguladığı verilen kaynak kodunda gösterilmemiştir.

KONUM AYARLARI

ÖZELLİK EOS TÜRKÇE KARŞILIĞI VARSAYILAN AÇIKLAMA
Latitude Latitude 39.912345 Ezan hesaplamasında kullanılacak enlem bilgisidir. Sözlükteki karşılık “Latitude” olarak geçmektedir.
Longitude Boylam 32.827058 Ezan hesaplamasında kullanılacak boylam bilgisidir.

Konum doğruluğu önemlidir: Namaz vakti hesaplama sistemleri konum koordinatlarını temel girdiler arasında kullanır; bu nedenle Latitude/Longitude değerlerinin gerçek kurulum konumuyla uyumlu olması gerekir.

UYGULAMA SENARYOLARI

1. ÜRETİM DEĞERİNİN SESLİ OKUNMASI

Bağlı veri: Üretim. FirstPreAnnouncement = "Üretim", FirstEndAnnouncement = "MW". Veri değeri 100 olduğunda örnek sesli ifade: “Üretim 100 MW”.

2. ÜÇ KADEMELİ PROSES İKAZI

Üretim, basınç veya sıcaklık gibi bir proses verisi için MinValue, MedValue ve MaxValue seviyeleri tanımlanır. Her seviye için ayrı ön/arka anons metinleri kullanılabilir.

3. ÜÇ VARDİYA / GÜN İÇİ PLANLI DUYURU

Üç Saat Alarmı seçilerek 00:00, 08:00 ve 16:00 gibi üç zaman noktası tanımlanabilir ve her zaman noktasında sesli bildirim senaryosu çalıştırılabilir.

4. EZAN ZAMANLARINA GÖRE SESLİ BİLDİRİM

Alarm Tipi Calltoprayer seçilir; Latitude/Longitude ile birlikte Ezan Türü, Ezan Kanunu ve Ezan Hesaplama Yöntemi ayarlanır. Böylece kontrol, konuma bağlı hesaplanan zamanları esas alan ezan senaryosu için yapılandırılır.

TEKNİK VE KULLANIM NOTLARI

  • SES kontrolü görsel alarmın alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Operatörün dikkatini çekmek için sesli bildirim ile görsel durum bilgisinin birlikte tasarlanması endüstriyel HMI/SCADA yaklaşımında yaygın bir kullanım biçimidir.
  • AlarmActive özelliği sesli alarm davranışının etkinlik durumunu yönetmek için kullanılır.
  • HideControl, kontrolün ekrandaki görünürlüğünü yönetir; sesli davranışın yapılandırma mantığından ayrı değerlendirilmelidir.
  • Çok sayıda veya gereksiz sesli ikaz, operatörün gerçekten önemli uyarıları ayırt etmesini zorlaştırabilir. Endüstriyel alarm tasarımında gereksiz/nuisance alarm üretiminin azaltılması ve operatörün eylem gerektiren alarmlara odaklanması önemlidir.
  • Ezan hesaplamasında farklı yöntemler farklı sonuçlar üretebildiğinden, konum ve yöntem ayarları birlikte ele alınmalıdır.

WEB ARAŞTIRMASI VE KAYNAKLAR

SES kontrolünün EOS tarafındaki davranışı verilen kaynak koduna göre açıklanmıştır. Ezan hesaplama yöntemlerinin genel terminolojisi ve endüstriyel sesli alarm yaklaşımı için aşağıdaki dış kaynaklardan yararlanılmıştır.

  • Pray Times — namaz vakti hesaplama yöntemleri ve yöntem parametreleri.
  • AlAdhan — konum, hesaplama yöntemi ve namaz vakti API yaklaşımı.
  • AVEVA — endüstriyel HMI/SCADA ortamlarında sesli bildirim ve alarm yönetimi örnekleri.

Not: Dış kaynaklar EOS SES kontrolünün iç algoritmasını tanımlamaz; EOS'a özgü davranışlar kaynak koddaki özellik ve seçeneklere göre aktarılmıştır.

ÖZET

SES, EOS SCADA'nın özgün kullanıcı kontrollerinden biri olarak SCADA ekranına sesli farkındalık kazandırır. Saat başı, tek/çift/üç zamanlı alarm, tek/çift/üç seviyeli ikaz ve ezan olmak üzere sekiz farklı çalışma biçimini destekler. Özellikle “Üretim 100 MW” gibi ön anons + canlı veri değeri + arka anons birleşimi, kontrolü klasik sabit ses efektlerinden ayıran temel özelliklerden biridir.

SES = Zaman + Veri + Seviye + Anons + Ezan
Tek bir kullanıcı kontrolü içinde zaman tabanlı alarm, veri değerine bağlı sesli ikaz, metinli sesli anons ve konum tabanlı ezan hesaplama yaklaşımını bir araya getirir.

← Önceki İçeriğe Dön