Genel Bakış

PERF_MONITOR'ın çalışma alanı, arka plan üzerinde bir performans eğrisi ve bu eğrinin okunmasını kolaylaştıran ızgara çizgilerinden oluşan grafik tabanlı bir gösterimdir. Kaynak kodunda grafik çizgisi, ortalama çizgisi, yatay ve dikey ızgara çizgileri ayrı ayrı yapılandırılabilir.


Bir Değeri Değil, Değişimin Davranışını Görün

Bir SCADA değişkeninin anlık değeri tek başına prosesin davranışı hakkında sınırlı bilgi verebilir. Performans grafiği ise değerin zaman içerisindeki eğilimini görünür hale getirerek operatörün değişim yönünü, dalgalanmayı ve kararlı çalışma durumunu daha kolay değerlendirmesine yardımcı olur.

Trend Gösteriminin SCADA'daki Yeri

Endüstriyel HMI/SCADA dokümantasyonlarında trend grafikleri; gerçek zamanlı proses verisinin grafik olarak izlenmesi, değişimlerin zaman içinde incelenmesi ve performans/teşhis çalışmalarının desteklenmesi için kullanılır. Bazı sistemlerde aynı grafik üzerinde birden fazla eğri, zaman ekseni, ızgaralar ve ortalama veya sınır bilgileri gibi yardımcı görsel unsurlar da bulunabilir.

Neden Performans Monitörü?

SCADA sistemlerinde performansın izlenmesi yalnızca makinenin çalışıyor veya duruyor olmasını göstermekten ibaret değildir. Bir analog proses değerinin zaman içerisindeki davranışı; ayarların etkisini, yük değişimini, kararlılığı ve beklenmeyen dalgalanmaları değerlendirmek için önemli bir görsel bilgi kaynağıdır.

Hızlı Görsel Değerlendirme

Operatör, sayısal değerleri tek tek okumak yerine değişimin şeklini doğrudan grafik üzerinden görebilir.

Dalgalanmayı Görme

Bir değerin kararlı mı yoksa sürekli dalgalanan bir davranış mı gösterdiği grafik üzerinde daha kolay fark edilir.

Eğilimleri İzleme

Değerin zaman içerisinde yükselme veya düşme eğilimi görsel olarak takip edilebilir.

Teşhis Desteği

Performans grafiği bakım ve proses incelemelerinde değişimin ne zaman başladığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.

PERF_MONITOR ile Arşiv Trendini Karıştırmayın

Verilen kaynak kodu PERF_MONITOR'ın grafik görünümü ve zaman ölçüm seçeneklerini tanımlamaktadır; burada ayrıca bir tarihsel veri tabanı/arşiv mekanizması tanımlanmamıştır. Bu nedenle bu sayfa, kontrolün kaynak kodunda görülen davranışlarını temel alır. Uzun süreli ve güvenli tarihsel kayıt ihtiyacı için SCADA'nın ayrı veri kayıt/arşiv mekanizmaları değerlendirilmelidir. Endüstriyel trend sistemlerinde çevrim içi trend ile kalıcı tarihsel kayıt arasında böyle bir ayrım yapılabildiği görülmektedir.

Grafik Yapısı

PERF_MONITOR'ın grafik görünümünde üç temel görsel katman özellikle önemlidir: veri grafiği, ortalama çizgisi ve ızgara çizgileri. Bu katmanların her biri ayrı renk, çizgi biçimi ve kalınlık seçenekleriyle yapılandırılabilir.

SCADA DEĞERİ
ZAMAN →
Veri Grafiği Ortalama Çizgisi Izgara

Grafik Okuma Mantığı

Grafik çizgisi SCADA verisinin değişimini temsil eder. Yatay eksen zaman boyunca ilerlerken dikey eksen ölçülen değeri temsil eder. Izgara çizgileri okumayı kolaylaştırır; ortalama çizgisi etkin olduğunda verinin ortalama seviyesi ile anlık eğrinin ilişkisi görsel olarak izlenebilir.

Ölçeklendirme

ScaleMode özelliği grafik değerlerinin hangi ölçek yaklaşımıyla gösterileceğini belirler. Kaynak kodunda iki seçenek bulunur: Mutlak ve Bağıl.

ABS

Mutlak

Absolute seçeneğinde grafik, verinin kendi sayısal değerlerinin mutlak ölçeği üzerinden değerlendirilir. Sabit bir mühendislik aralığının takip edilmesi gereken proseslerde bu yaklaşım anlamlıdır.

REL

Bağıl

Relative seçeneğinde gösterim bağıl ölçek yaklaşımına alınır. Bu, değişimin kendi çalışma aralığına göre görsel olarak incelenmesinin istenebileceği durumlarda kullanılabilir.

Kaynak kodu ScaleMode için seçenekleri açıkça tanımlamaktadır; ancak bağıl ölçeğin hesaplanmasında kullanılan ayrıntılı matematiksel algoritma verilen kod parçasında yer almamaktadır. Bu nedenle burada belirli bir formül varsayılmamıştır.

Zaman Ölçümü ve Güncelleme

PERF_MONITOR'da iki farklı zaman ayarı dikkat çekmektedir: UpdateInterval ve TimerInterval. Bunların yanında TimerMode, zaman ölçüm davranışının seçimini belirler.

Özellik Varsayılan Açıklama
UpdateInterval 1000 Kullanıcı kontrolünün genel güncelleme aralığıdır.
TimerInterval 100 Zaman ölçümü için kullanılan zaman aralığıdır.
TimerMode Disabled Zaman ölçümünün devre dışı, basit, senkronize ortalama veya senkronize toplam biçiminde kullanılmasını belirler.
0 msÖlçüm
100 msZaman Aralığı
1000 msGenel Güncelleme

Özellikle zaman ölçümü etkinleştirilecekse örnekleme ve güncelleme aralıklarının izlenen SCADA verisinin değişim hızına uygun seçilmesi gerekir. Endüstriyel trend kontrollerinde örnekleme hızının kontrolör verisinin güncelleme hızıyla uyumlu olması önerilir; gereğinden sık örnekleme gereksiz veri taleplerine yol açabilir. citeturn0search12

Ortalama Çizgisi

ShowAverageLine etkin olduğunda performans grafiğine ortalama seviyeyi temsil eden yardımcı bir çizgi eklenebilir. Kaynak koddaki varsayılan değer true olup çizginin varsayılan rengi Silver, kalınlığı 1 ve çizgi biçimi Dash olarak belirlenmiştir.

ORTALAMA

Görsel Karşılaştırma

Ortalama çizgisi, eğrinin genel seviyesini tek bir yatay referans üzerinde görmeye yardımcı olur. Eğrinin bu çizginin üzerinde veya altında geçirdiği bölümler, performans davranışının hızlı değerlendirilmesini kolaylaştırabilir.

Dikey ve Yatay Izgara

PERF_MONITOR'da yatay ve dikey ızgara çizgileri birbirinden bağımsız olarak etkinleştirilebilir. Böylece grafik alanı hem zaman hem de değer ekseninde okunabilir bölümlere ayrılır.

Dikey Izgara

ShowVerticalGridLines ile kontrol edilir. Varsayılan olarak etkindir ve VerticalGridDashStyle, VerticalGridColor ve VerticalGridWidth ile biçimlendirilebilir.

Yatay Izgara

ShowHorizontalGridLines ile kontrol edilir. Varsayılan olarak etkindir ve HorizontalGridDashStyle, HorizontalGridColor ve HorizontalGridWidth ile biçimlendirilebilir.

Izgara çizgilerinin amacı verinin kendisi değildir; grafik üzerindeki konumu okumayı kolaylaştıran görsel referanslar oluşturmaktır. Trend grafiklerinde ızgaraların değer ekseni ve zaman eksenindeki okumayı desteklemek için kullanılması yaygın bir tasarım yaklaşımıdır.

Görsel Ayarlar

PERF_MONITOR'ın görünümü yalnızca grafik çizgisinden oluşmaz. Arka planın üst ve alt renkleri, grafik çizgisinin rengi ve kalınlığı, ortalama çizgisinin biçimi, ızgara çizgileri ve kenarlık stili birlikte grafik karakterini belirler.

Görsel Grup Özellikler Varsayılan
Arka Plan BackgroundColorTop, BackgroundColorBottom DarkGreen / DarkGreen
Veri Grafiği ChartLineColor, ChartLineWidth, ChartLineDashStyle Gold / 1 / Solid
Ortalama AvgLineColor, AvgLineWidth, AvgLineDashStyle Silver / 1 / Dash
Dikey Izgara VerticalGridColor, VerticalGridWidth, VerticalGridDashStyle Black / 1 / Solid
Yatay Izgara HorizontalGridColor, HorizontalGridWidth, HorizontalGridDashStyle Black / 1 / Solid
Kenarlık BorderStyle Sunken

Teknik Özellikler

Aşağıdaki tablo, verilen PERF_MONITOR kaynak kodundaki genel ve grafik özelliklerini esas alır.

Özellik Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
UCType Kontrol Tipi PERF_MONITOR Kullanıcı kontrolünün tipini belirtir.
UpdateInterval Güncelleme Aralığı 1000 Kontrolün genel güncelleme aralığı.
DecimalPoint Ondalık Hane 0 Sayısal gösterimde kullanılacak ondalık hane bilgisi.
UCBackColor Kontrol Arka Renk Transparent Kontrolün temel arka renk ayarı.
UCForeColor Kontrol Yazı Rengi Black Kontrolün temel yazı rengi.
UCFont Kontrol Yazı Tipi Segoe UI 9 Kontrolün temel yazı tipi.
ScaleMode Ölçeklendirme Absolute Grafiğin Mutlak veya Bağıl ölçek yaklaşımıyla gösterilmesini belirler.
TimerInterval Zamanlayıcı Aralığı 100 Zaman ölçümü için kullanılan aralık.
TimerMode Zaman Ölçüm Modu Disabled Zaman ölçüm davranışını belirler.
ShowAverageLine Ortalama Çizgisini Göster true Ortalama çizgisinin grafikte gösterilmesini belirler.
AvgLineDashStyle Ortalama Çizgisi Stili Dash Ortalama çizgisinin çizgi biçimi.
AvgLineColor Ortalama Çizgisi Rengi Silver Ortalama çizgisinin rengi.
AvgLineWidth Ortalama Çizgisi Genişliği 1 Ortalama çizgisinin kalınlığı.
BorderStyle Kenarlık Stili Sunken Grafik kontrolünün kenarlık görünümü.
BackgroundColorTop Arka Plan Üst Rengi DarkGreen Grafik arka planının üst renk bileşeni.
BackgroundColorBottom Arka Plan Alt Rengi DarkGreen Grafik arka planının alt renk bileşeni.
ChartLineColor Grafik Çizgisi Rengi Gold SCADA verisini temsil eden çizginin rengi.
ChartLineWidth Grafik Çizgisi Genişliği 1 Grafik çizgisinin kalınlığı.
ChartLineDashStyle Grafik Çizgisi Stili Solid Grafik çizgisinin çizgi biçimi.
ShowVerticalGridLines Dikey Izgara Çizgilerini Göster true Dikey ızgaranın görünürlüğü.
VerticalGridDashStyle Dikey Izgara Çizgisi Stili Solid Dikey ızgara çizgisinin biçimi.
VerticalGridColor Dikey Izgara Rengi Black Dikey ızgara çizgisinin rengi.
VerticalGridWidth Dikey Izgara Genişliği 1 Dikey ızgara çizgisinin kalınlığı.
ShowHorizontalGridLines Yatay Izgara Çizgilerini Göster true Yatay ızgaranın görünürlüğü.
HorizontalGridDashStyle Yatay Izgara Çizgisi Stili Solid Yatay ızgara çizgisinin biçimi.
HorizontalGridColor Yatay Izgara Rengi Black Yatay ızgara çizgisinin rengi.
HorizontalGridWidth Yatay Izgara Genişliği 1 Yatay ızgara çizgisinin kalınlığı.

Seçenekler Kümeleri

PERF_MONITOR kaynak kodunda üç temel seçenekler kümesi ve kenarlık biçimi için ayrıca bir seçenekler kümesi tanımlanmıştır.

GTOlceklendirme — Ölçeklendirme

Değer Türkçe Karşılığı Açıklama
Absolute Mutlak Mutlak ölçek yaklaşımı.
Relative Bağıl Bağıl ölçek yaklaşımı.

GTSureOlcum — Zaman Ölçüm

Değer Türkçe Karşılığı Açıklama
Disabled Devre Dışı Zaman ölçümü devre dışıdır.
Simple Basit Basit zaman ölçüm yaklaşımı.
Synchronizedaverage Senkronize Ortalama Senkronize ortalama yaklaşımı.
Synchronizedsum Senkronize Toplam Senkronize toplam yaklaşımı.

GNCizgiSekil — Çizgi Şekli

Değer Türkçe Karşılığı Açıklama
Solid Kesintisiz Çizgi Kesintisiz çizgi.
Dash Kısa Çizgili Kısa çizgilerden oluşan çizgi.
Dot Noktalı Çizgi Noktalı çizgi.
Dashdot Kısa Çizgi Nokta Kısa çizgi ve nokta düzeni.
Dashdotdot Kısa Çizgi Nokta Nokta Kısa çizgi ve iki noktalı düzen.
Custom Özel Özel çizgi biçimi.

GNKenarSekli — Kenarlık Şekli

Değer Türkçe Karşılığı
Raisedouter Yükseltilmiş Dış
Raisedinner Yükseltilmiş İç
Raised Yükseltilmiş
Sunkenouter Geri Diyagonal
Sunkeninner Batırılmış Dış
Sunken Batırılmış İç
Etched Etched
Bump Tümsek
Adjust Ayarlanmış
Flat Düz

SCADA Kullanım Alanları

PERF_MONITOR gibi performans/trend grafiklerinin kullanım alanı, izlenen değişkenin proses açısından anlamına göre genişletilebilir. Aşağıdaki örnekler kaynak kodundaki PERF_MONITOR'ın belirli bir prosese bağlandığını varsaymaz; bunlar SCADA trend grafiklerinin endüstrideki genel kullanım biçimlerine dayalı örnek senaryolardır. Trend grafiklerinin üretim proseslerini izlemek ve kontrolör etiketlerinden gelen değerleri zaman içinde göstermek için kullanıldığı üretici dokümantasyonlarında da açıklanmaktadır.

Sıcaklık İzleme

Fırın, tank, ortam veya proses sıcaklığının zaman içerisindeki kararlılığı izlenebilir.

Basınç ve Debi

Basınç veya debideki dalgalanma ve değişim eğilimleri grafik üzerinde incelenebilir.

Enerji ve Yük

Güç, akım, gerilim veya yükle ilişkili değerlerin zamana bağlı davranışı izlenebilir.

Makine Performansı

Makineye ait analog performans değişkenleri ve çalışma davranışı görsel olarak takip edilebilir.

Seviye ve Proses Değişkenleri

Tank seviyesi veya benzeri analog proses değişkenlerinin değişimi izlenebilir.

Bakım ve Teşhis

Beklenmeyen değişimlerin ne zaman başladığını değerlendirmek için grafiksel geçmiş görünümü kullanılabilir.

Tasarım Önerileri

Kontrastı Koruyun

Grafik çizgisi, arka plan ve ızgara çizgileri birbirinden yeterince ayrılmalıdır. Verilen varsayılan DarkGreen arka plan üzerinde Gold grafik çizgisi yüksek görsel ayrım sağlar.

Izgarayı Ölçülü Kullanın

Çok yoğun ızgara çizgileri verinin okunmasını zorlaştırabilir. Izgara, eğrinin önüne geçmeyen bir yardımcı unsur olarak düşünülmelidir.

Ölçeği Doğru Seçin

Mutlak veya bağıl ölçek seçimi, operatörün görmek istediği performans bilgisinin türüne göre belirlenmelidir.

Zaman Aralığını Veriye Uydurun

TimerInterval ve TimerMode ayarları izlenen değişkenin değişim hızına göre değerlendirilmelidir.

Pratik Yaklaşım

Örneğin bir pompanın basınç değerini izlemek istediğinizi düşünün. PERF_MONITOR üzerinde basınç verisini grafik çizgisi olarak gösterebilir, yatay ve dikey ızgarayı açık tutarak okumayı kolaylaştırabilir ve ortalama çizgisini etkin tutarak basıncın genel çalışma seviyesini görsel bir referans haline getirebilirsiniz. Bu, sayısal değerin yanında değişim davranışını da aynı ekranda değerlendirmeyi sağlar.

Sonuç

PERF_MONITOR — Verinin Davranışını Görün

PERF_MONITOR, SCADA verisinin performans ekranı üzerinde grafik olarak çizilmesini sağlayan, görsel özellikleri ayrıntılı biçimde yapılandırılabilen bir kullanıcı kontrolüdür. Grafik çizgisi, ortalama çizgisi, yatay/dikey ızgaralar, ölçeklendirme ve zaman ölçümü birlikte kullanılarak verinin zaman içindeki davranışı daha anlaşılır hale getirilebilir.

Kontrolün en güçlü tarafı, yalnızca bir değeri göstermek yerine değişimin kendisini görsel hale getirmesidir. Bu nedenle proses izleme, performans değerlendirme ve bakım/teşhis ekranlarında anlamlı bir grafiksel gösterim katmanı oluşturabilir.

Verilen kaynak kodunda tarihsel veri arşivleme mekanizması tanımlanmadığından, PERF_MONITOR'ın burada açıklanan işlevleri doğrudan kaynakta görülen grafik, zaman ölçümü ve görsel yapılandırma özellikleriyle sınırlandırılmıştır.

← Önceki İçeriğe Dön