DOĞRUSAL GÖSTERGE

EOS SCADA • GTRACKBAR • LINEAR GÖSTERGE • PROSES DEĞERİ

DOĞRUSAL GÖSTERGE (GTRACKBAR), bir proses değerini belirlenmiş bir alt ve üst sınır arasında doğrusal bir ölçek üzerinde görsel olarak izlemek için kullanılan kullanıcı kontrolüdür. Dikey veya yatay yönlendirme, ölçek işaretleri, sayısal etiketler, değer kutusu ve hareketli gösterge kafası gibi özellikleriyle sayısal bir değeri kompakt ve kolay okunabilir bir biçimde SCADA ekranına taşır.

Kontrolün temel fikri, bir sayısal değeri yalnızca rakam olarak değil, ölçek üzerindeki konumu ile birlikte göstermektir. Böylece operatör değerin alt sınıra, orta bölgeye veya üst sınıra ne kadar yakın olduğunu tek bakışta değerlendirebilir.

Özellikleri Görüntüle
Kullanım Alanları

GTRACKBAR Hakkında

DOĞRUSAL GÖSTERGE (GTRACKBAR), EOS SCADA ekranlarında sayısal bir değeri doğrusal bir ölçek üzerinde görsel olarak göstermek için kullanılan bir kullanıcı kontrolüdür. Kontrol; yatay veya dikey yönde çalıştırılabilir ve değer aralığının minimum ve maksimum sınırları arasında mevcut değerin ölçek üzerindeki konumunu gösterir.

DOĞRUSAL GÖSTERGE, özellikle bir proses değerinin belirli bir çalışma aralığındaki seviyesini operatörün hızlı biçimde algılamasına yardımcı olur. Ana ve küçük tikler, sayısal etiketler, gösterge kafası, değer kutusu, renkler ve görsel biçimlendirme seçenekleri kullanılarak kontrolün görünümü prosesin gereksinimlerine göre yapılandırılabilir.

150150 120120 9090 6060 3030 00

Ölçek + Değer + Gösterge Kafası

Verilen örnekte dikey bir ölçek üzerinde 0–150 aralığı, küçük ve ana tikler, iki tarafta sayısal tik etiketleri ve alt bölgede kırmızı bir gösterge kafası görülmektedir.

Bu görünüm, GTRACKBAR'ın bir değeri “bar doluluğu” şeklinden ziyade doğrusal ölçekteki konum üzerinden anlatabilmesinin tipik bir örneğidir.

Kontrolün temel mantığı

Minimum değer → ölçek → mevcut değer → maksimum değer. Değer değiştikçe sürgü/gösterge kafasının konumu ölçek üzerinde buna karşılık gelen noktaya taşınır. EOS kaynak kodunda minimum ve maksimum değerler ile gösterge kafasının şekli, boyutu ve renkleri ayrı ayrı yapılandırılmaktadır.

Yatay ve Dikey Yönlendirme

Orientation özelliği kontrolün ekran üzerindeki yönünü belirler.

Dikey

Vertical seçeneğiyle değer ölçeği aşağıdan yukarıya veya yukarıdan aşağıya okunabilen kompakt bir gösterge biçimine getirilebilir. Kullanıcı tarafından verilen örnek bu yönlendirmededir.

Yatay

Horizontal seçeneğiyle kontrol yatay bir doğrusal gösterge olarak kullanılabilir. Geniş ekranlarda veya ekipman üzerindeki yatay proses akışlarını destekleyen düzenlerde uygun olabilir.

Ekran Yerleşimi

Yönlendirme, göstergenin SCADA ekranındaki boş alana ve ilgili proses bilgisinin doğal görsel yönüne göre yerleştirilmesini kolaylaştırır.

Ölçek, Minimum ve Maksimum Değerler

MinValue ve MaxValue, doğrusal göstergenin ölçüm aralığının iki sınırını tanımlar. Verilen kaynakta varsayılan aralık 0–100'dür.

0Minimum değer

100Maksimum değer

×1Değer çarpanı

F2Değer dizisi formatı

ValueMultiplier değeri kaynakta 1 olarak tanımlanmıştır. Bu özellik, kontrolün gösterdiği değerin çarpanla ölçeklenmesine yönelik yapılandırma sağlar. ValueStrFormat ise değer kutusunda kullanılacak sayı biçimini belirler.

Ölçek seçimi önemlidir

Minimum ve maksimum değerler prosesin gerçek çalışma aralığıyla uyumlu seçilmelidir. Çok geniş bir aralık küçük değişimleri görsel olarak sıkıştırabilir; çok dar bir aralık ise normal çalışma değerlerinin ölçek dışına taşmasına yol açabilir. Bu nedenle ölçek, proses mühendisliği ve ekran tasarımı birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

İşaretler ve Ölçek Etiketleri

GTRACKBAR'ın ayırt edici özelliklerinden biri, doğrusal ölçeğin küçük tikler, ana tikler ve sayısal etiketlerle zenginleştirilebilmesidir.

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan	Açıklama
`MinorTickColor`	Küçük Tik Rengi	`DarkGray`	Küçük ölçek işaretlerinin rengini belirler.
`MinorTickType`	Küçük Tik Tipi	`Middle`	Küçük tiklerin ölçeğe göre konumunu belirler.
`MinorTickInterval`	Küçük Tik Aralığı	`5`	Küçük tiklerin değer aralığını belirler.
`MinorTickOffset`	Küçük Tik Ofseti	`0`	Küçük tiklerin konum ofsetini belirler.
`MinorTickWidth`	Küçük Tik Genişliği	`20`	Küçük tik çizgisinin genişliğini belirler.
`MinorTickThickness`	Küçük Tik Kalınlığı	`1`	Küçük tik çizgisinin kalınlığını belirler.
`MajorTickColor`	Ana Tik Rengi	`SaddleBrown`	Ana ölçek işaretlerinin rengini belirler.
`MajorTickType`	Ana Tik Türü	`Middle`	Ana tiklerin konumunu belirler.
`MajorTickInterval`	Ana Tik Aralığı	`20`	Ana tikler arasındaki değer aralığını belirler.
`MajorTickOffset`	Ana Tik Ofseti	`10`	Ana tiklerin başlangıç konum ofsetini belirler.
`MajorTickWidth`	Ana Tik Genişliği	`20`	Ana tik çizgisinin genişliğini belirler.
`MajorTickThickness`	Ana Tik Kalınlığı	`2`	Ana tik çizgisinin kalınlığını belirler.

Tik Etiketleri

Ölçek üzerindeki sayısal değerlerin nasıl görüneceği TickLabel... özellikleriyle kontrol edilir.

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan
`TickLabelFontColor`	Tik Etiketi Yazı Tipi Rengi	`Red`
`TickLabelFont`	Tik Etiket Yazı Tipi	`Arial Narrow, 8.25 pt`
`TickLabelType`	Tik Etiketi Tipi	`Both`
`TickLabelXOffset`	Tik Etiketi X Ofseti	`0`
`TickLabelYOffset`	Tik Etiketi Y Ofseti	`0`
`TickLabelRotate`	Tik Etiket Döndürme	`false`
`TickLabelStrFormat`	Tik Etiketi Formatı	`""`

Verilen örnekte sayısal etiketlerin ölçeğin iki tarafında görünmesi, TickLabelType=Both seçiminin görsel sonucunu açıkça göstermektedir.

Sürgü ve Gösterge Kafası

GTRACKBAR'ın değer konumunu gösteren hareketli bölümünü sürgü/gösterge kafası özellikleri oluşturur.

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan	Açıklama
`SliderHeadShape`	Sürgü Kafa Şekli	`UpTriangle`	Değer göstergesinin geometrik şeklini belirler.
`SliderHeadSize`	Sürgü Kafası Boyutu	`20 × 20`	Gösterge kafasının boyutunu belirler.
`SliderHeadColor1`	Sürgü Başlığı Rengi 1	`Red`	Gösterge kafasının birinci rengini belirler.
`SliderHeadColor2`	Sürgü Başlığı Rengi 2	`AliceBlue`	Gösterge kafasının ikinci rengini belirler.
`SliderBorderColor`	Kaydırıcı Kenar Rengi	`Blue`	Gösterge kafasının kenarlık rengini belirler.
`SliderHeadOffset`	Kaydırıcı Kafa Ofseti	`0`	Gösterge kafasının konum ofsetini belirler.
`SliderCapEnd`	Sürgü Kapak Sonu	`Flat`	Sürgü sonundaki uç geometrisini belirler.
`SliderCapStart`	Sürgü Kapak Başı	`Flat`	Sürgü başlangıcındaki uç geometrisini belirler.

Görsel gösterge ile operatör etkileşimi aynı şey değildir

GTRACKBAR kaynak kodunda sürgü kafasının şekli ve görsel özellikleri açıkça tanımlanmıştır. Bununla birlikte, paylaşılan kaynak parçasında kontrolün operatör tarafından sürüklenerek bir etikete değer yazdığına ilişkin ayrı bir olay/metot veya giriş özelliği gösterilmemektedir. Bu nedenle bu sayfada gösterge kafasını kesin olarak görsel değer göstergesi olarak ele alıyoruz. Genel HMI slider kontrollerinde ise sürükleme ile proses değerinin değiştirilmesi yaygın bir kullanım biçimidir; bu, EOS GTRACKBAR'ın aynı davranışı kesin olarak desteklediği anlamına gelmez.

Renk, Gradyan, Tema ve Görsel Stil

Kontrol yalnızca ölçek çizgilerinden oluşmaz. Arka plan, kenarlık, gradyan, cam efekti ve opaklık gibi özellikler göstergenin SCADA ekranının genel tasarımına uyarlanmasını sağlar.

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan
`BrushStyle`	Fırça Stili	`Path`
`BrushDirection`	Fırça Yönü	`ForwardDiagonal`
`BackgroundTheme`	Arka Plan Teması	`Gradient`
`BackColor1`	Arka Renk 1	`AntiqueWhite`
`BackColor2`	Arka Renk 2	`FloralWhite`
`BorderColor`	Kenarlık Rengi	`DarkGoldenrod`
`CurveMode`	Eğri Modu	`All`
`BorderStyle`	Kenarlık Stili	`Fixedsingle`
`BorderWidth`	Kenarlık Genişliği	`2`
`Curvature`	Eğrilik	`5`
`GlassColor`	Cam Rengi	`Orange`
`Opacity`	Opaklık	`50`

Değer Kutusu

İstenirse gösterilen sayısal değer ayrı bir kutu içinde sunulabilir. Bu bölüm özellikle küçük ekranlarda veya ölçek üzerindeki değerin hızlı okunmasının önemli olduğu SCADA ekranlarında faydalıdır.

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan
`ValueBoxAlignment`	Değer Kutusu Hizalaması	`None`
`ValueBoxSize`	Değer Kutusu Boyutu	`40 × 20`
`ValueBoxBackColor`	Değer Kutusu Arka Rengi	`Black`
`ValueBoxFontColor`	Değer Kutusu Yazı Tipi Rengi	`AliceBlue`
`ValueBoxBorderColor`	Değer Kutusu Kenarlık Rengi	`MediumBlue`
`ValueBoxFont`	Değer Kutusu Yazı Tipi	`Arial Narrow, 8.25 pt`
`ValueBoxShape`	Değer Kutusu Şekli	`Rectangle`
`ValueStrFormat`	Değer Dizisi Formatı	`F2`

Gösterge Etiketi

Kontrol üzerinde ayrıca bir açıklama/etiket görüntülenmesi DisplayLabel ile yönetilir.

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan
`DisplayLabel`	Gösterge Etiketi	`false`
`LabelAlighnment`	Etiket Hizalama	`Center`
`LabelText`	Etiket Metni	`""`
`LabelColor`	Etiket Rengi	`MediumBlue`
`LabelFont`	Etiket Yazı Tipi	`Arial Narrow, 12 pt, Bold`
`LabelPadding`	Etiket Dolgusu	`0,0,0,0`

Genel Özellikler

GTRACKBAR'ın temel kullanıcı kontrolü özellikleri:

Özellik	EOS Türkçe Karşılığı	Varsayılan	Açıklama
`UCType`	Kontrol Tipi	`GTRACKBAR`	Kullanıcı kontrolünün tipini tanımlar.
`UpdateInterval`	Güncelleme Aralığı	`1000 ms`	Kontrolün güncelleme aralığını belirler.
`DecimalPoint`	Ondalık Hane	`0`	Sayısal değerlerin gösterimindeki ondalık hane sayısını belirler.
`UCBackColor`	Kontrol Arka Renk	`Transparent`	Kontrolün temel arka plan rengini belirler.
`UCForeColor`	Kontrol Yazı Rengi	`Black`	Kontrolün temel yazı rengini belirler.
`UCFont`	Kontrol Yazı Tipi	`Arial Narrow, 8.25 pt`	Kontrolün temel yazı tipini belirler.
`Orientation`	Yönlendirme	`Vertical`	Kontrolün yatay veya dikey yönünü belirler.
`ValueMultiplier`	Değer Çarpanı	`1`	Gösterilecek değerin çarpanla ölçeklenmesini sağlar.
`MaxValue`	Maksimum Değer	`100`	Ölçeğin üst sınırını belirler.
`MinValue`	Minimum Değer	`0`	Ölçeğin alt sınırını belirler.

Seçenekler Kümeleri

GTRACKBAR'ın kaynak kodunda çeşitli görsel davranışlar seçenekler kümeleriyle tanımlanmıştır.

Seçenekler Kümesi	Seçenekler
`GNOrientasyon`	Yatay, Dikey
`GTGradyanTuru`	Doğrusal, Doğrusal, Yol
`SHGradyanTuru`	Yok, Yatay, Dikey, İleri Çapraz, Geri Çapraz
`GTTema`	Yok, Cam, Gradyan
`GNCerceveTuru`	Yok, Tek Sabit, Sabit 3 Boyutlu
`GNYatayMetinHizalama`	Sol, Yok, Sağ
`GTSekil`	Elips, Dikdörtgen
`GTIgne`	Elips, Dikdörtgen, Yukarı Doğru Üçgen, Aşağı Doğru Üçgen, Yukarı Doğru Ok, Aşağı Doğru Ok
`RMSekilTuru`	Düz, Kare, Yuvarlak, Üçgen, Çapa Yok, Kare Çapa, Yuvarlak Çapa, Elmas Çapa, Ok Çapa, Çapa Maskesi, Özel
`GTTikKonum`	Yok, Üst Sağ, Aşağı Sol, İki Taraflı, Orta
`GTHizalama`	Yakın, Merkez, Uzak

SCADA ve HMI Kullanım Alanları

Endüstriyel HMI/SCADA yazılımlarında doğrusal gösterge ve slider benzeri kontroller; belirli bir aralıktaki proses değerinin izlenmesi, ölçek üzerindeki konumunun görülmesi ve bazı ürünlerde operatörün değeri ayarlaması için kullanılır. Siemens WinCC Unified dokümantasyonu Slider nesnesinin tanımlı aralıkta proses değerlerini izleyebildiğini ve ayarlayabildiğini; minimum/maksimum ölçek, mevcut değer göstergesi ve eşik/aralıkların renklerle gösterilmesi gibi yapılandırmaları açıklar. citeturn0search0turn0search3

Proses Değeri İzleme

Basınç, sıcaklık, seviye, debi, hız veya benzeri sürekli değişkenlerin belirli bir aralık içindeki konumunu hızlı biçimde göstermek.

Doğrusal Değer Gösterimi

Sayısal bir proses değerinin belirlenen minimum ve maksimum sınırlar arasındaki konumunun doğrusal bir ölçek üzerinde görsel olarak gösterilmesini sağlar. Değer değiştikçe gösterge kafasının ölçek üzerindeki konumu buna göre değişir.

Seviye ve Debi

Tank seviyesi, rezervuar seviyesi, debi veya akış gibi değerlerin ölçek üzerindeki konumunu göstermeye uygun görsel bir yapı sağlar.

Elektriksel Büyüklükler

Gerilim, akım, güç veya güç faktörü gibi sayısal değerlerin belirli bir aralık içindeki seviyesini kompakt biçimde göstermek.

Ekipman Durumu

Motor hızı, vana konumu veya benzeri sürekli değişkenlerin işletme aralığını ve mevcut konumunu görsel olarak ifade etmek.

Sınır ve Eşik Takibi

Ölçek üzerindeki ana tikler ve görsel renk farklılıklarıyla normal çalışma bölgesinin anlaşılmasını desteklemek.

İyi Bir SCADA Ekranında Doğrusal Gösterge Kullanımı

Ölçeği prosesle uyumlu seçin: minimum ve maksimum değerler gerçek işletme aralığını temsil etsin.
Yeterli tik kullanın: çok az tik değer okumayı zorlaştırır; gereğinden fazla tik görsel kalabalık oluşturabilir.
Değer kutusunu gerektiğinde kullanın: konumsal bilgiye ek olarak kesin sayısal değer hızlı okunacaksa faydalıdır.
Renkleri anlamlı kullanın: renk değişimini dekoratif olmaktan çıkarıp proses durumuyla ilişkilendirmek okunabilirliği artırabilir.
Dikey/yatay yönü ekran düzenine göre seçin: aynı bilgi farklı yerleşimlerde farklı okunabilirlik sağlayabilir.
Göstergenin boyutunu küçültmeyin: tik etiketleri ve gösterge kafası operatörün rahatça ayırt edebileceği büyüklükte olmalıdır.

← Önceki İçeriğe Dön