YATAY GÖSTERGE MOTORU (HORIZONTAL FRAME) Hakkında

YATAY GÖSTERGE MOTORU (HORIZONTAL FRAME), EOS SCADA'nın yatay Gauge tasarımlarında kullanılan bileşen tabanlı bir gösterge motorudur. Kaynak yapısında tek bir çizim elemanı yerine farklı koleksiyonların bir araya getirildiği görülür. Bu yaklaşım, aynı temel motor üzerinden birbirinden oldukça farklı yatay Gauge görünümlerinin oluşturulmasına olanak verir.

Motorun temel gücü, göstergeyi yalnızca bir çubuk veya tek bir işaretçiden ibaret bırakmamasıdır. Bir Gauge içerisinde sayısal çerçeve, LED segmentleri, etiket, renk aralığı, işaretçi, ölçek çubuğu ve yatay çerçeve gibi farklı görsel katmanlar birlikte tanımlanabilir.

Bu nedenle HORIZONTAL_FRAME'i hazır bir Gauge'dan çok, Gauge üretmek için kullanılan bir temel motor olarak değerlendirmek daha doğru olur. Tasarımcı ihtiyaç duyduğu bileşenleri seçerek, bunların konumlarını, boyutlarını, renklerini, gradyanlarını, gölgelerini ve veri bağlantılarını belirleyebilir.

Temel fikir: Veri → Ölçek → Aralıklar → İşaretçiler → Sayısal/LED gösterim → Etiketler → Yatay çerçeve. Bu katmanlar aynı Gauge tasarımının farklı görsel bileşenlerini oluşturur.

Önemli Tasarım Uyarısı: HORIZONTAL_FRAME kontrolünün boyutu SCADA ekran tasarımı sırasında mouse ile büyütülüp küçültülemez. Kullanıcı, kontrolü ekrana yerleştirmeden önce kullanacağı tam boyutu belirlemeli ve tasarımını bu ölçüye göre yapmalıdır. Özellikle bir şablon kütüphanesine eklenecek Gauge'larda genişlik ve yükseklik seçimi baştan dikkatle yapılmalıdır.

Bileşen Tabanlı Gauge Mimarisi

Kaynak kodunda YATAY GÖSTERGE MOTORU (HORIZONTAL FRAME) doğrudan yedi ayrı koleksiyonla çalışacak şekilde tanımlanmıştır. Her koleksiyon farklı bir görsel katmanı temsil eder. Bu mimari, basit bir yatay göstergeyi çok bileşenli bir mühendislik göstergesine dönüştürebilir.

NUMFRAMESayısal Çerçeve
LED_COLLECTIONDijital Segmentler
LABEL_COLLECTIONEtiketler
RANGE_COLLECTIONRenk Aralıkları
POINTER_COLLECTIONİşaretçiler
SCALEBAR_COLLECTIONÖlçek Çubuğu
HORFRAME_COLLECTIONYatay Çerçeve
HORIZONTAL_FRAMEÜst Motor

Sayısal Çerçeve

BASEUI_NUMFRAME_COLLECTION, bir veri adını belirli bir konum ve boyutta sayısal bir çerçeve içerisinde göstermek için kullanılan katmandır. Anahat, merkez ve bitiş renkleri, gradyan, yuvarlatma ve bağlı çerçeve gibi özellikleri içerir.

Dijital Segmentler

BASEUI_LED_COLLECTION, LED/dijital segment görünümü oluşturur. Segment sayısı, ana renk, parlama, gradyan, kenarlık ve gölge gibi görsel özellikler üzerinden dijital gösterim katmanı oluşturulabilir.

Etiketler

BASEUI_LABEL_COLLECTION, Gauge üzerinde metin tabanlı açıklamalar oluşturur. Konum, metin, yazı tipi, renk, açı, kenarlık, gradyan, gölge ve arka plan görüntüsü gibi özellikleri destekler.

Renk Aralıkları

BASEUI_RANGE_COLLECTION, belirli bir değer aralığını görsel olarak vurgulamak için kullanılır. Başlangıç/bitiş değeri, genişlik, renk, opaklık, kenarlık ve ölçek çubuğuna bağlantı gibi özellikler içerir.

İşaretçiler

BASEUI_POINTER_COLLECTION, Gauge üzerindeki değeri belirten işaretçileri oluşturur. Aynı tasarımda birden fazla işaretçi kullanılarak farklı veri noktaları aynı ölçek üzerinde karşılaştırılabilir.

Ölçek Çubuğu

BASEUI_SCALEBAR_COLLECTION, ana/küçük tikler, değer etiketleri, başlangıç-bitiş değerleri, açı ve özel etiketler ile ölçüm ölçeğini oluşturur.

Genel Özellikler

YATAY GÖSTERGE MOTORU (HORIZONTAL FRAME)'nun üst düzey kontrol özellikleri aşağıdaki kaynak kodu değerleriyle tanımlanmıştır. Koleksiyon özellikleri sonraki bölümlerde ayrı ayrı açıklanmaktadır.

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
UCType Kontrol Tipi HORIZONTAL_FRAME Kontrolün EOS SCADA kullanıcı kontrolü tipini tanımlar.
UpdateInterval Güncelleme Aralığı 1000 ms Kontrolün güncelleme periyodunu belirler.
DecimalPoint Ondalık Hane 0 Sayısal değerlerin gösteriminde kullanılacak ondalık hane ayarını belirler.
UCBackColor Kontrol Arka Renk Transparent Kontrolün temel arka plan rengini belirler.
UCForeColor Kontrol Yazı Rengi Black Kontrolün temel ön plan/yazı rengini belirler.
UCFont Kontrol Yazı Tipi Arial Narrow, 8.25 pt Kontrolün temel yazı tipini belirler.
NumericFrameCollection Sayısal Çerçeve Koleksiyonu — Bir veya daha fazla sayısal çerçeve bileşeninin tanımlanmasını sağlar.
DigitalSegments Dijital Segmentler — LED/dijital segment bileşenlerini tanımlar.
Labels Etiketler — Gauge üzerindeki metin etiketlerini tanımlar.
Ranges Aralıklar — Ölçüm aralıklarının görsel olarak işaretlenmesini sağlar.
Pointers İşaretçiler — Veri değerlerini ölçek üzerinde gösteren işaretçileri tanımlar.
Scalebars Ölçek Çubukları — Ana/küçük tikler ve ölçek etiketleri ile ölçüm eksenini oluşturur.
HorizontalFrames Yatay Çerçeveler — Gauge'ın ana yatay çerçeve katmanlarını tanımlar.

Yatay Çerçeve Koleksiyonu

BASEUI_HORFRAME_COLLECTION, oluşturulan Gauge'ın temel yatay gövdesini belirler. Kaynak kodunda varsayılan boyut 300 × 60 ve çerçeve genişliği 7 olarak verilmiştir. Şekil türü, anahat, merkez/bitiş renkleri ve gradyan ile görsel gövde tasarlanabilir.

Property EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
FrameLocation Çerçeve Konumu (0, 0) Yatay çerçevenin kontrol içerisindeki konumunu belirler.
FrameSize Çerçeve Boyutu 300 × 60 Yatay çerçevenin boyutunu belirler.
FrameWidth Çerçeve Genişliği 7 Çerçeve/gövde kalınlığını belirler.
HFMainColor Ana Renk Black Yatay çerçevenin ana rengini belirler.
CenterColor Merkez Rengi Black Gradyan veya merkez renk geçişinde kullanılan merkezi rengi belirler.
HFEndColor Bitiş Rengi LightSkyBlue Yatay çerçevenin bitiş rengini belirler.
FillGradientType Dolgu Gradyan Tipi Center Çerçeve dolgusundaki gradyan yaklaşımını belirler.
Outline Anahat Türü Type4 Yatay çerçevenin dış anahat biçimini belirler.
ShapeType Şekil Tipi Roundedrectangle Yatay çerçevenin temel geometrik biçimini belirler.
FrameImage Çerçeve Görüntüsü "" Çerçevede görüntü dosyası kullanımını tanımlar.
BackImage Arka Resim "" Çerçevenin arka planında kullanılabilecek görüntüyü tanımlar.

Çoklu İşaretçi Sistemi

HORIZONTAL_FRAME'in en güçlü taraflarından biri, tek bir Gauge üzerinde birden fazla işaretçi tanımlanabilmesidir. Her işaretçi kendi veri kaynağına, genişliğine, uzunluğuna, rengine, geometrisine ve ölçek bağlantısına sahip olabilir. Böylece örneğin gerçek değer, hedef değer ve alarm eşiği gibi farklı bilgiler aynı görsel yapı üzerinde gösterilebilir.

Property EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
PointerDataName İşaretçi Veri Adı "" İşaretçinin bağlı olduğu veri adını belirler.
PointerWidth İşaretçi Genişliği 2 İşaretçinin genişliğini belirler.
PointerLength İşaretçi Uzunluğu 55 İşaretçinin Gauge içerisindeki uzunluğunu belirler.
FillColor Dolgu Rengi Black İşaretçinin ana dolgu rengini belirler.
EndColor Bitiş Rengi White İşaretçi gradyanının bitiş rengini belirler.
BorderColor Kenarlık Rengi Black İşaretçi kenarlığının rengini belirler.
EnableBorder Kenarlığı Etkinleştir true İşaretçi kenarlığının kullanılmasını belirler.
EnableGradient Gradyanı Etkinleştir false İşaretçi üzerinde gradyan kullanımını belirler.
BorderWidth Kenarlık Genişliği 1 İşaretçi kenarlık kalınlığını belirler.
PointerShapeType İşaretçi Şekli Türü Type2 İşaretçinin geometrik biçimini belirler.
OffsetFromCenter Merkezden Öteleme 0 İşaretçinin merkezden göreli konumunu ayarlar.
PointerImage İşaretçi Görüntü Dosyası "" İşaretçi için görüntü dosyası kullanımını tanımlar.
PointerPosition İşaretçi Konumu Inner İşaretçinin ölçeğe göre konumunu belirler.
CapPointerVisible Büyük İşaretçi Görünür true İşaretçinin merkez kapağının görüntülenmesini belirler.
CapType İp Tipi Type1 Merkez kapak geometrisinin türünü belirler.
CapOnTop Üstte Kapak true Merkez kapağının çizim sırasındaki konumunu belirler.
CapPointerFillColor Cap Pointer Dolgu Rengi Black Merkez kapağının dolgu rengini belirler.
CapPointerBorderWidth Büyük İşaretçi Kenarlık Genişliği 1 Merkez kapağının kenarlık genişliğini belirler.
CapPointerEnableBorder Cap Pointer Sınırı Etkinleştir true Merkez kapağı kenarlığının kullanılmasını belirler.
CapPointerDiameter Tap İşaretçisi Çapı 15 Merkez kapağının çapını belirler.
CapPointerShadowOffset Büyüklük İşaretçisi Gölge Dengesi 0 Merkez kapağının gölge ötelemesini belirler.

Ölçek Çubuğu ve Ölçüm Eksenleri

BASEUI_SCALEBAR_COLLECTION, yatay Gauge'ın okunabilir bir ölçüm eksenine dönüşmesini sağlar. Ana tikler, küçük tikler, değer etiketleri, başlangıç ve bitiş değerleri, özel etiket ve açı gibi çok sayıda özellik ile ölçek ayrıntılı biçimde yapılandırılabilir.

Property EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
OffsetFromFrame Çerçeveden Öteleme 0 Ölçek çubuğunun çerçeveye göre konumunu belirler.
ScaleBarSize Ölçek Çubuğu Boyutu 2 Ölçek çubuğunun boyutunu belirler.
BorderStyle Kenarlık Stili Notset Ölçek çubuğunun kenarlık stilini belirler.
MajorTickNumber Ana Tik Sayısı 11 Ana tik sayısını belirler.
TickMajorSize Ana Tik Boyutu 3 × 8 Ana tiklerin boyutunu belirler.
TickMajorType Ana Tik Türü Roundedrect Ana tiklerin geometrik türünü belirler.
TickMajorTickPosition Ana Tik Konumu Inner Ana tiklerin ölçeğe göre konumunu belirler.
MinorTickNumber Küçük Tik Sayısı 2 Ana tikler arasındaki küçük tik sayısını belirler.
TickMinorSize Küçük Tik Boyutu 2 × 4 Küçük tiklerin boyutunu belirler.
TickMinorType Küçük Tik Türü Roundedrect Küçük tiklerin geometrik türünü belirler.
TickMinorTickPosition Küçük Tik Konumu Inner Küçük tiklerin ölçeğe göre konumunu belirler.
TickLabelLabelPosition Tik Etiket Konumu Inner Ölçek değer etiketlerinin konumunu belirler.
TickLabelLabelDirection Tik Etiket Yönü Normal Tik etiketlerinin yönünü belirler.
TickLabelFontColor Tik Etiketi Yazı Tipi Rengi Black Ölçek etiketlerinin yazı rengini belirler.
TickLabelXOffsetFromScale Tik Etiketi X Ofseti 15 Tik etiketlerinin ölçeğe göre yatay ofsetini belirler.
TickLabelYOffsetFromScale Tik Etiketi Y Ofseti 0 Tik etiketlerinin ölçeğe göre düşey ofsetini belirler.
TickLabelAngle Tik Etiket Açısı 0 Tik metinlerinin döndürme açısını belirler.
StartValue Başlangıç Değeri 0 Ölçeğin başlangıç değerini belirler.
EndValue Son Değer 200 Ölçeğin bitiş değerini belirler.
SweepAngle Tarama Açısı 80 Kaynakta tanımlanan ölçek tarama açısını belirler.
StartAngle Başlangıç Açısı 45 Ölçek başlangıç açısını belirler.
CustomLabel Özel Etiket "" Ölçek üzerinde özel metin kullanılmasına olanak verir.
CastLabelToInteger Etiketi Tamsayıya Aktar false Ölçek etiketlerinin tamsayı olarak ele alınmasını belirler.

Renkli Aralıklar ve İşletme Bölgeleri

BASEUI_RANGE_COLLECTION, Gauge üzerinde belirli değer bölgelerini görsel olarak ayırmak için kullanılabilir. Kaynak kodunda başlangıç ve bitiş değeri, başlangıç/bitiş genişliği, dolgu rengi, gradyan, opaklık, kenarlık ve ölçek çubuğu bağlantısı gibi özellikler tanımlanmıştır.

Property EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
RangeDataName Menzil Veri Adı "" Aralık bileşeninin veri bağlantısını tanımlar.
RangePosition Menzil Pozisyonu Inner Aralığın ölçeğe/gövdeye göre konumunu belirler.
StartValue Başlangıç Değeri 0 Renkli bölgenin başlangıç değerini belirler.
EndValue Son Değer 50 Renkli bölgenin bitiş değerini belirler.
StartWidth Başlangıç Genişliği 5 Aralığın başlangıç tarafındaki genişliği belirler.
EndWidth Bitiş Genişliği 1 Aralığın bitiş tarafındaki genişliği belirler.
EnableGradient Gradyanı Etkinleştir false Aralık üzerinde gradyan kullanılmasını belirler.
FillColor Dolgu Rengi Red Aralık dolgu rengini belirler.
EndColor Bitiş Rengi White Aralık gradyanının bitiş rengini belirler.
EnableBorder Kenarlığı Etkinleştir false Aralık kenarlığının kullanılmasını belirler.
OffsetFromScale Ölçekten Öteleme 0 Aralığın ölçeğe göre konumunu belirler.
Opaque Opaklık 255 Aralığın saydamlık/opaklık değerini belirler.
ConnectedScaleBarID Bağlı Ölçek Çubuğu Kimliği "" Aralığın hangi ölçek çubuğuna bağlanacağını belirler.
ConnectedFrameID Bağlı Çerçeve Kimliği "" Aralığın hangi çerçeveyle ilişkilendirileceğini belirler.

Sayısal Çerçeve, LED ve Etiket Katmanları

Koleksiyon Property EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan İşlev
NUMFRAME NumframeDataName Sayısal Çerçeve Veri Adı "" Sayısal çerçevenin veri adını tanımlar.
FrameLocation Çerçeve Konumu (0, 0) Sayısal çerçevenin konumunu belirler.
FrameSize Çerçeve Boyutu 200 × 50 Sayısal çerçevenin boyutunu belirler.
Outline Anahat Türü None Sayısal çerçevenin anahat tipini belirler.
NFMainColor Ana Renk Black Sayısal çerçevenin ana rengini belirler.
CenterColor Merkez Rengi SlateBlue Çerçeve gradyanının merkez rengini belirler.
NFEndColor Bitiş Rengi DarkBlue Çerçeve gradyanının bitiş rengini belirler.
FillGradientType Dolgu Gradyan Tipi Verticalcenter Sayısal çerçevenin dolgu geçişini belirler.
LED NumberOfSegments Segment Sayısı Fourteen Dijital göstergedeki segment sayısını belirler.
LedBackColor Led Arka Renk Black LED segmentlerinin arka plan rengini belirler.
BackOpacity Arka Opaklık 0 LED arka plan opaklığını belirler.
FontThickness Yazı Tipi Kalınlığı 4 Dijital gösterimin çizim kalınlığını belirler.
LCMainColor Ana Renk LimeGreen LED ana rengini belirler.
EnableGlare Parlamayı Etkinleştir true LED parlama efektini etkinleştirir.
EnableGradient Gradyanı Etkinleştir false LED gradyan kullanımını belirler.
DisplayShadow Görüntü Gölgesi false LED gölgesinin gösterilip gösterilmeyeceğini belirler.
LABEL LabelLocation Etiket Konumu (0, 0) Etiketin Gauge içerisindeki konumunu belirler.
LabelText Etiket Metni "" Gösterilecek etiket metnini belirler.
LabelColor Etiket Rengi Black Etiket metninin rengini belirler.
LabelFont Etiket Yazı Tipi Arial, 10 pt Etiket yazı tipini belirler.
LabelAngle Etiket Açısı 0 Etiketin döndürme açısını belirler.
DisplayBorder Ekran Kenarlığı false Etiket çevresinde kenarlık kullanılmasını belirler.
UseGradient Gradyanı Kullan false Etiket arka planında gradyan kullanımını belirler.
BackgroundImage Arka Plan Resmi "" Etiket katmanında arka plan görüntüsü kullanımını belirler.

Kullanım Alanları

Yatay Gauge yapıları, bir proses değerinin sayısal değerini ölçek üzerinde konumlandırarak hızlı görsel algılama sağlar. Endüstriyel HMI/SCADA ürünlerinde doğrusal Gauge'lar proses değerlerinin bar/ölçek biçiminde gösterimi için kullanılmaktadır. Rockwell'in HMI dokümantasyonunda Linear Gauge, sayısal değerin bar ölçeği üzerinde hareket eden bir göstergeyle izlenmesi amacıyla tanımlanırken; Siemens HMI/SCADA çözümleri de proses değerlerinin grafiksel görselleştirilmesini ve operatörün durumsal farkındalığının geliştirilmesini vurgular.

Elektrik Enerjisi

Aktif güç, reaktif güç, akım, gerilim, güç faktörü, yüklenme ve üretim değerlerinin yatay ölçek üzerinde gösterimi.

Hidroelektrik Tesisler

Debi, rezervuar seviyesi, cebri boru basıncı, türbin yükü ve diğer analog proses değerleri için çok katmanlı Gauge tasarımları.

Üretim Tesisleri

Hat hızı, üretim miktarı, sıcaklık, basınç, motor yükü ve proses kapasitesi gibi değerlerin izlenmesi.

Su ve Atık Su

Tank/seviye, debi, basınç ve pompa çalışma değerlerinin renkli aralıklarla birlikte gösterimi.

Sıcaklık ve Basınç

Normal, uyarı ve yüksek bölgelerin RANGE bileşenleriyle görsel olarak ayrıştırılması.

Performans Göstergeleri

Hedef, gerçek değer ve limitlerin birden fazla pointer ile aynı yatay ölçek üzerinde karşılaştırılması.

Endüstriyel kullanım yaklaşımı: Yatay Gauge tasarımında yalnızca estetik görünüm değil; ölçek okunabilirliği, değer aralıklarının anlaşılması, işaretçilerin birbirinden ayırt edilebilmesi ve operatörün kritik bilgiyi hızlı algılayabilmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Şablon Kütüphanesi İçin Gauge Üretimi

HORIZONTAL_FRAME'in önemli kullanım biçimlerinden biri, tasarım aşamasında oluşturulan Gauge'ların daha sonra şablon kütüphanesine eklenerek SCADA ekranlarında tekrar kullanılabilmesidir. Bu yaklaşım, aynı tesis veya proje içerisinde benzer göstergelerin tekrar tekrar oluşturulması yerine, standartlaştırılmış görsel bileşenlerin hazır şablon olarak kullanılmasına olanak verir.

  1. Gauge'ın kullanılacağı proses değerleri belirlenir.
  2. Kontrolün tam boyutu tasarımın başında belirlenir.
  3. Ölçek çubuğu ve başlangıç/bitiş değerleri oluşturulur.
  4. Normal, uyarı ve kritik bölgeler RANGE koleksiyonuyla tanımlanır.
  5. Gerçek, hedef veya referans değerleri için bir veya daha fazla POINTER eklenir.
  6. Gerekirse sayısal çerçeve, LED ve etiket katmanları eklenir.
  7. Renk, gradyan, kenarlık ve gölge özellikleri düzenlenir.
  8. Son tasarım şablon kütüphanesine alınarak SCADA ekranlarında yeniden kullanılabilir.

Boyutlandırma kuralı: HORIZONTAL_FRAME mouse ile yeniden boyutlandırılamadığı için kütüphane şablonunun genişlik ve yüksekliği, gerçek SCADA ekranındaki kullanım amacı dikkate alınarak önceden belirlenmelidir. Çok küçük tasarlanan bir Gauge'da çok sayıda tik, etiket ve pointer kullanılması okunabilirliği azaltabilir.

Tasarım İçin Önerilen Yaklaşım

Katmanlı tasarım

Önce HORFRAME ile gövdeyi oluşturun. Ardından SCALEBAR ile ölçüm eksenini kurun. Değer bölgelerini RANGE ile vurgulayın. Gerçek ve hedef değerler için POINTER bileşenlerini yerleştirin. Son aşamada NUMFRAME, LED ve LABEL bileşenleriyle sayısal ve açıklayıcı bilgileri ekleyin.

Tasarım ihtiyacı Önerilen bileşen Amaç
Temel gövde HORFRAME Gauge'ın yatay görsel çerçevesini oluşturmak.
Ölçek SCALEBAR Değer aralığını okunabilir bir eksene dönüştürmek.
Normal/uyarı/kritik bölgeler RANGE İşletme bölgelerini renk ve genişlik ile ayırmak.
Gerçek değer POINTER Mevcut proses değerini ölçek üzerinde göstermek.
Hedef değer Ek POINTER Hedef/referans değeri aynı eksende göstermek.
Sayısal değer NUMFRAME Değerin rakamsal olarak okunmasını sağlamak.
Dijital görünüm LED Segmentli/dijital gösterim oluşturmak.
Açıklama LABEL Proses adı, birim veya açıklayıcı metin eklemek.

Sonuç

HORIZONTAL_FRAME, EOS SCADA içerisinde yatay Gauge oluşturmayı tek bir görsel nesneyle sınırlamayan, farklı bileşen koleksiyonlarını aynı tasarım üzerinde birleştiren kapsamlı bir motor yapısıdır. Bu sayede basit bir yatay seviye göstergesinden, çoklu pointer ve renk aralıkları içeren gelişmiş bir proses göstergesine kadar farklı tasarımlar hazırlanabilir.

Özellikle bir kez tasarlanıp tekrar kullanılacak şablon Gauge kütüphaneleri oluşturulduğunda bu yapı güçlü bir standardizasyon aracı olarak değerlendirilebilir. Ancak kontrolün mouse ile boyutlandırılamaması nedeniyle boyutlandırma kararı tasarımın en başında verilmelidir.

Kısa özet: HORIZONTAL_FRAME = yatay gövde + ölçek + renk aralıkları + çoklu pointer + sayısal çerçeve + LED + etiket. Bileşenler birlikte kullanılarak özel amaçlı, tekrar kullanılabilir EOS SCADA Gauge şablonları oluşturulabilir.

← Önceki İçeriğe Dön