ÖZEL ŞEKİLLİ METİN Hakkında

ÖZEL ŞEKİLLİ METİN, SCADA operatör ekranlarında metin tabanlı bilgiyi görsel bir nesneye dönüştürmek için kullanılabilecek bir User Control yapısıdır. Kaynak kodunda; metnin konumu, yönü, metin biçimi, döndürme açısı ve kenarlık stili gibi temel görsel özelliklerin yanında, veri düzeylerine bağlı bir METİN Veri Durumları koleksiyonu bulunmaktadır.


Bu yapı sayesinde aynı ekran nesnesi farklı çalışma koşullarında farklı anlamlar taşıyan metinleri gösterecek şekilde yapılandırılabilir. Örneğin bir proses değerinin farklı düzeylerinde farklı durum metinleri ve renkler kullanılabilir; belirli bir düzeyde yanıp sönme etkinleştirilerek operatörün dikkatinin çekilmesi sağlanabilir.

Temel fikir: ÖZEL ŞEKİLLİ METİN'i yalnızca “metin yazan bir nesne” olarak değil, SCADA verisinin metinsel ve görsel karşılığını oluşturan bir gösterim katmanı olarak değerlendirebilirsiniz.

Kontrolün Temel Mimarisi

Metin Katmanı

GaugeText, temel metni; UCFont, UCForeColor ve UCBackColor temel görünümü belirler.

Geometri Katmanı

TextAlign, TextDirection, TextOrientation ve RotationAngle metnin görsel biçimini belirler.

Durum Katmanı

TEXTDataStates koleksiyonu; eşik, renk ve BlinkActive gibi durum özelliklerini tutar.

Genel Özellikler

Kaynak kodunda tanımlanan temel ÖZEL ŞEKİLLİ METİN özellikleri aşağıda verilmiştir.

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Ne işe yarar? Nerede kullanılır?
UCType Kontrol Tipi CUSTOMTEXT Kullanıcı kontrolünün tipini tanımlar. Şekilli Gösterge kontrolünün oluşturulmasında.
UpdateInterval Güncelleme Aralığı 1000 ms Kontrolün güncelleme çevrimini belirler. SCADA verisinin periyodik yenilendiği ekranlarda.
DecimalPoint Ondalık Hane 0 Sayısal verinin metinsel gösterimindeki ondalık hane ayarını belirler. Sayısal SCADA değerinin metin içinde gösterildiği durumlarda.
UCBackColor Kontrol Arka Renk Gray Kontrolün temel arka plan rengini belirler. Metin alanının görsel zeminini tanımlamak için.
UCForeColor Kontrol Yazı Rengi Yellow Kontrolün temel yazı rengini belirler. Metnin arka plandan ayrılması gereken ekranlarda.
UCFont Kontrol Yazı Tipi Arial Narrow, 8.25 pt Kontrolün temel yazı tipini belirler. Metinlerin boyut ve tipografisini düzenlemek için.

Metin ve Gösterim Ayarları

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Ne işe yarar? Nerede kullanılır?
TextAlign Metin Hizalama Middlecenter Metnin kontrol alanındaki hizalamasını belirler. Başlık, durum, değer veya açıklama metinlerinde.
GaugeText Gösterge Metni TEXT Gösterilecek temel metni tanımlar. Sabit metin veya kontrolün temel metin içeriği için.
TextDirection Metin Yönü Clockwise Metnin yönlendirme yönünü belirler. Dairesel veya yönlendirilmiş metin düzenlerinde.
TextOrientation Metin Yönü Rotate Metnin geometrik sunum biçimini belirler. Daire, ark veya döndürülmüş metin tasarımlarında.
RotationAngle Döndürme Açısı 0 Metnin döndürme açısını belirler. Eğik başlıklar ve özel ekran tasarımlarında.
BorderStyle Kenarlık Stili None Kontrol kenarlığının kullanılma biçimini belirler. Metin nesnesinin sınırının görünür veya gizli olması gereken ekranlarda.
TEXTDataStates Etiket Veri Durumları new TEXT_STATE_COLLECTION[0] Veri düzeylerine göre farklı metin ve görünüm özelliklerinin tutulduğu koleksiyondur. Durum, seviye veya eşik bazlı metin gösterimlerinde.

Terminoloji notu: Sözlükte TextDirection ve TextOrientation için “Metin Yönü” karşılığı bulunmaktadır. Teknik property'ler ayrı olsa da Türkçe karşılıkları aynı gösterilmiştir.

Metin Hizalama — 9 Konum

GNKonum Seçenekler Kümesi metnin kontrol alanı içindeki dokuz temel konumunu tanımlar.

Teknik Değer Türkçe Açıklama Tipik kullanım
Topleft Üst Sol Başlık ve köşe bilgileri
Topcenter Üst Orta Üst başlık
Topright Üst Sağ Durum/kimlik bilgisi
Middleleft Merkez Sol Yan açıklamalar
Middlecenter Merkez Orta Ana değer veya durum
Middleright Merkez Sağ Değer ve birim yerleşimleri
Bottomleft Alt Sol Alt açıklama
Bottomcenter Alt Orta Alt başlık veya durum
Bottomright Alt Sağ Kimlik veya yardımcı bilgi

Metin Yönü ve Biçimi

UNIT 1
PROCESS VALUE
72 MW
Enum Değer Türkçe Açıklama
GNMetinSekli Circle Daire
GNMetinSekli Arc Ark
GNMetinSekli Rotate Döndürülmüş
GNSaatYonu Clockwise Saat Yönünde
GNSaatYonu Anticlockwise Saat Yönünün Tersine

Veri Düzeylerine Göre Metin ve Görünüm

ÖZEL ŞEKİLLİ METİN'in en güçlü taraflarından biri TEXT_STATE_COLLECTION (METİN DURUMU) koleksiyonudur. Kaynak kodunda her durum kaydı için arka renk, yazı rengi, eşik ve yanıp sönme etkinliği alanları tanımlanmıştır.

LevelThreshold — Düzey Eşiği
Seviye verisi için eşik değerini tutar.
LevelBackColor — Düzey Arka Renk
İlgili düzeyin arka plan rengini tutar.
LevelForeColor — Düzey Yazı Rengi
İlgili düzeyin yazı rengini tutar.
BlinkActive — Yanıp Sönme Etkin
İlgili düzeyde yanıp sönme davranışının etkin olup olmadığını tutar.
Özellik Varsayılan Kaynak kodundaki anlamı
LevelBackColor White Seviye veri değerinin arka plan rengini tutar.
LevelForeColor Black Seviye veri değerinin yazı rengini tutar.
LevelThreshold 10 Seviye verisi için eşik değerini tutar.
BlinkActive false İlgili düzey için yanıp sönmenin etkin olup olmadığını tutar.

Örnek durum kurgusu

Aşağıdaki örnek kavramsaldır; kaynak kodunda eşiklerin hangi algoritmayla seçildiği gösterilmediği için yalnızca durum tasarımını anlatmak amacıyla verilmiştir.

Düzey Örnek eşik Örnek metin Arka Renk Yazı Rengi Yanıp Sönme
Normal 10 READY White Black Hayır
Uyarı 50 WARNING Yellow Black Hayır
Alarm 80 HIGH ALARM Red White Evet

SCADA Ekranlarında Kullanım Alanları

Ünite Durumu

ÇALIŞIYOR, DURDU, KULLANILABİLİR, ARIZA gibi çalışma durumlarının görsel sunumu.

Enerji ve Güç

Güç, yük veya üretim değerlerinin metinle birlikte gösterilmesi.

Proses Değerleri

Sıcaklık, basınç, seviye ve debi gibi değerlerin kritik düzeylerde farklı metin ve görünümle ifade edilmesi.

Uyarı ve Alarm

Duruma bağlı metin, renk ve yanıp sönme ile operatör dikkatinin belirli bir duruma yönlendirilmesi.

Ekipman Bilgisi

Pompa, vana, motor, kesici, jeneratör ve yardımcı sistemlerin durumlarının kısa metinlerle gösterilmesi.

Özel HMI Tasarımları

Dairesel, yay biçimli veya döndürülmüş metinlerle özel SCADA ekranları oluşturulması.

Endüstriyel HMI karşılaştırması: Rockwell FactoryTalk View'daki multistate indicator yaklaşımında proses durumuna göre farklı caption, renk ve görüntü kullanılabilir. Siemens WinCC text list yaklaşımı ise belirli değer veya değer aralıklarını metinlerle eşleştirebilir. ÖZEL ŞEKİLLİ METİN'in TEXT_STATE_COLLECTION yapısı benzer bir durum-temelli gösterim fikrini EOS SCADA'nın kendi metin ve görsel özellikleriyle uygular.

Şekilli Metin ile Ekran Tasarımı

ÖZEL ŞEKİLLİ METİN'in gücü, metni bir etiket gibi değil, ekranın görsel kompozisyonunun parçası olarak kullanabilmesidir. Dairesel veya yay biçimli metinler; ekipman sembollerinin çevresinde açıklama olarak kullanılabilir. Döndürülmüş metin ise dikey veya eğik alanlarda kompakt bilgi sunumu sağlayabilir.

Tasarım yaklaşımı

  1. Önce anlamı belirleyin: Metin operatöre hangi bilgiyi verecek?
  2. Biçimi seçin: Daire, ark veya döndürülmüş gösterimden uygun olanı belirleyin.
  3. Hizalamayı ayarlayın: Dokuz GNKonum seçeneğinden uygun konumu kullanın.
  4. Yönü belirleyin: Saat yönünde veya saat yönünün tersine yerleşim seçin.
  5. Durumları tanımlayın: Veri düzeyleri için eşik, metin ve renk davranışlarını oluşturun.
  6. Yanıp sönmeyi sınırlı kullanın: Dikkati gerçekten gerekli durumlara ayırın.

Örnek SCADA Senaryoları

Senaryo Örnek metin Şekil Durum yaklaşımı
Jeneratör çalışma durumu GENERATOR ONLINE Rotate Çalışma düzeylerinde farklı renkler
Pompa durumu PUMP RUNNING Circle Normal / uyarı / arıza
Tank seviyesi LEVEL 82% Arc Eşiklere göre farklı görünüm
Kesici durumu BREAKER CLOSED Rotate Açık / kapalı durum metni
Türbin yükü LOAD 74 MW Arc Yük düzeyine göre metin ve renk

Önerilen Yapılandırma Sırası

  1. Kontrol tipi: UCType = CUSTOMTEXT
  2. Temel görünüm: UCBackColor, UCForeColor, UCFont
  3. Metin: GaugeText
  4. Konum: TextAlign
  5. Geometri: TextOrientation ve TextDirection
  6. Döndürme: RotationAngle
  7. Kenarlık: BorderStyle
  8. Veri düzeyleri: TEXTDataStates
  9. Durum davranışları: LevelThreshold, LevelBackColor, LevelForeColor, BlinkActive

Kaynak Kodunun Kapsadığı Yapı

Yapı Kaynakta tanımlanan içerik
CUSTOMTEXT User Control tipi
GNKonum 9 metin hizalama konumu
GNSaatYonu Saat yönünde / saat yönünün tersine
GNMetinSekli Daire / Ark / Döndürülmüş
GNCerceveTuru Yok / Tek Sabit / Sabit 3 Boyutlu
TEXT_STATE_COLLECTION Düzey arka rengi, düzey yazı rengi, düzey eşiği, yanıp sönme etkinliği

Sonuç

CUSTOMTEXT — ÖZEL ŞEKİLLİ METİN, EOS SCADA ekranlarında metin bilgisini görsel tasarımın aktif bir parçasına dönüştürür. Düz metin, döndürülmüş metin, dairesel metin ve yay biçimli metin gibi farklı sunumlar; hizalama, yön ve kenarlık özellikleriyle birleştirilebilir.

Daha önemlisi, METİN Veri Durumları yapısı sayesinde tek bir kontrolün farklı veri düzeylerinde farklı görünüm davranışları kullanması mümkün olacak şekilde tasarlanmıştır. Bu özellik, SCADA ekranlarında “değer nedir?” sorusunun yanında “bu değer hangi durumda?” sorusuna da görsel bir yanıt verilmesini sağlar.

Özet: CUSTOMTEXT'i; metin + şekil + yön + hizalama + veri düzeyi + görsel durum bileşenlerini tek bir SCADA nesnesinde birleştiren esnek bir gösterim kontrolü olarak değerlendirebilirsiniz.

← Önceki İçeriğe Dön