EOS SCADA

EOS SCADA içerisinde SCADA verilerinin düzenlenmesi için iki temel veri öğesi kullanılmaktadır:

Veri grupları kullanılarak uygulamanın ihtiyaçlarına uygun hiyerarşik bir veri ağacı oluşturulabilir. Örneğin bir enerji üretim tesisinde veriler; EÜAŞ → Kepez → Ünite 1 → Türbin → Sıcaklık şeklinde organize edilebilir.

Veri gruplarının kullanılması ayrıca aynı cihaz altında birden çok özdeş etiket kümesinin oluşturulmasına olanak sağlar. Birden çok veri grubu iç içe yerleştirilerek uygulamaya uygun ayrıntılı bir veri ağacı oluşturulabilir.

Veri Grubu veya Veri eklemek için sol tarafta bulunan SCADA ağaç menü çubuğundaki VERİLER menü öğesinin üzerine sağ fare tuşu ile tıklanması gerekmektedir.

Sağ fare tuşu ile tıklanması sonucunda Veri Durum Menüsü açılır. Kullanıcı bu menüyü kullanarak veri ağacındaki öğeler üzerinde çeşitli düzenleme işlemleri gerçekleştirebilir.

Kullanıcı VERİ GRUBU EKLE veya VERİ EKLE seçeneklerinden birisini seçerek varsayılan özelliklere sahip yeni bir veri grubu veya veri oluşturabilir.

Oluşturulan yeni öğenin özellikleri daha sonra ekranın sağ tarafında bulunan Ayarlar Tablosu kullanılarak değiştirilebilir.

Veri grupları kullanılarak SCADA verilerinin hiyerarşik bir ağaç yapısı içerisinde düzenlenmesi mümkündür. Bu yapı özellikle çok sayıda cihaz ve veri noktasının bulunduğu büyük SCADA projelerinde önemli kolaylık sağlar.

Örneğin bir enerji üretim tesisindeki veri yapısı aşağıdaki gibi oluşturulabilir:

Bu şekilde oluşturulan yapı sayesinde operatör veya proje tasarımcısı ihtiyaç duyduğu veri noktasına daha kısa sürede ulaşabilir.

Veri gruplarının iç içe kullanılabilmesi sayesinde tesis, bölüm, ünite, sistem, ekipman ve ölçüm seviyelerinde ayrıntılı bir veri organizasyonu oluşturulabilir.

Oluşturulan veri grubu veya veri öğesinin özellikleri sağ tarafta bulunan Ayarlar Tablosu üzerinden değiştirilebilir.

Aşağıdaki tabloda EOS SCADA veri öğeleri için kullanılabilen temel özellikler, açıklamaları ve varsayılan değerleri gösterilmektedir.

TagName parametresi, veri noktasının EOS SCADA içerisindeki adını belirlemektedir. Yeni oluşturulan veri için varsayılan değer TAGNAME olarak kullanılmaktadır.

Projenin anlaşılabilirliğini artırmak için TagName değerlerinin veri noktasını açıkça tanımlayacak şekilde verilmesi önerilir.

TagDescription parametresi ise veri noktasına açıklama veya yorum eklenmesini sağlar. Açıklama alanına en fazla 256 karakter uzunluğunda bir metin girilebilir.

Bir veri noktasının fiziksel veya sanal bir cihazdan okunabilmesi için ilgili cihazın DeviceName parametresi ile seçilmesi ve cihaz üzerindeki veri adresinin DataAddress parametresi kullanılarak belirtilmesi gerekir.

DeviceName parametresi, verinin okunacağı cihazı belirtmektedir.

DataAddress parametresi ise ilgili veri noktası için kullanılan sürücü adresinin girilmesini sağlar.

DataAddress alanına girilecek adresin biçimi tamamen kullanılan iletişim sürücüsüne bağlıdır. Örneğin MODBUS, IEC 60870, DNP3, OPC, MQTT veya diğer sürücüler farklı adresleme yöntemleri kullanabilir.

DataType seçimi, verinin fiziksel cihaz üzerinde hangi biçimde bulunduğunu belirtmektedir. Çoğu durumda bu seçim, istemciye döndürülen verinin biçimini de belirlemektedir.

Veri türü ayarı, iletişim sürücüsünün cihazdan veriyi nasıl okuyacağı ve cihaza nasıl yazacağı açısından önemli bir parametredir.

Birçok iletişim sürücüsünde belirli bir veri parçasının veri türü cihaz tarafından kesin olarak belirlenmektedir. Ancak bazı cihazlarda alınan ham verinin nasıl yorumlanacağı kullanıcı tarafından belirlenebilir.

EOS SCADA ayrıca kullanılan iletişim sürücüsünün desteklediği özel veri türlerini de desteklemektedir. Bu nedenle kullanılabilecek veri türleri ve adresleme biçimleri kullanılan sürücüye göre değişebilir.

EOS SCADA yazılımları, cihazlardan okunan ham verilerin uygulamada kullanılabilecek farklı bir aralığa dönüştürülmesi için veri ölçekleme özelliğini desteklemektedir.

Ölçekleme sayesinde cihazdan alınan ham bir değer, uygulamanın ihtiyaç duyduğu fiziksel veya mühendislik birimine karşılık gelen farklı bir değere dönüştürülebilir.

EOS SCADA içerisinde iki farklı ölçekleme yöntemi kullanılabilir:

Ölçekleme özelliğini etkinleştirmek için ScalingType parametresinden Linear (Doğrusal) veya Squareroot (Karekök) seçilmelidir.

None (Yok) seçildiğinde veri ölçekleme işlemi uygulanmaz ve cihazdan okunan değer doğrudan kullanılır.

Doğrusal ölçekleme, cihazdan okunan ham değerin belirli bir ham değer aralığından farklı bir ölçekli değer aralığına dönüştürülmesini sağlar.

Ham değer aralığı RawLowValue ve RawHighValue parametreleri ile belirtilmektedir.

Elde edilmek istenen ölçekli değer aralığı ise ScaledLowValue ve ScaledHighValue parametreleri ile belirlenmektedir.

Bu yöntem, özellikle cihazın analog değerleri belirli bir ham sayısal aralıkta vermesi ve uygulamada bu değerlerin mühendislik birimlerine dönüştürülmesinin gerektiği durumlarda kullanılabilir.

Kare kök ölçekleme, ham verinin karekök tabanlı bir dönüşüm uygulanarak ölçeklenmesini sağlar. Bu yöntem özellikle bazı fiziksel ölçümlerde doğrusal olmayan karakteristiğe sahip verilerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Kare kök ölçekleme kullanılacağı zaman ScalingType parametresinden Squareroot seçilmelidir.

Bu durumda ham değer aralığı yine RawLowValue ve RawHighValue parametreleri ile, ölçekli değer aralığı ise ScaledLowValue ve ScaledHighValue parametreleri ile belirlenmektedir.

ClampingType parametresi, cihazdan gelen ham verinin ve/veya elde edilen ölçeklendirilmiş değerin belirli sınırlar içerisinde tutulmasını sağlar.

Sınırlandırma için aşağıdaki seçenekler kullanılabilir:

Cihazdan okunan veya ölçeklendirme sonucunda elde edilen değer, belirlenen sınırlandırma tipine göre ScaledHighValue değerinden yüksek veya ScaledLowValue değerinden düşük olduğunda sınırlandırma uygulanır.

Sınırlandırma sonucunda değer ilgili sınır değeri olarak güncellenir. Böylece uygulamada kullanılacak verinin belirlenen aralığın dışına çıkması engellenebilir.

DataMultiplier parametresi, veri üzerinde çarpan uygulanmasını sağlar. Varsayılan değeri 1 olarak kullanılmaktadır.

DecimalPoint parametresi, sayısal verilerin gösteriminde kullanılacak ondalık basamak sayısını belirlemektedir. Varsayılan değer 2'dir.

Frequency parametresi veri öğesine ait sıklık değerini belirlemektedir. Varsayılan değeri 2 olarak kullanılmaktadır.

Bu parametrenin kullanım şekli, ilgili EOS SCADA uygulamasının veri işleme ve işletme yapısına bağlı olarak değerlendirilmelidir.

SCADA projesinde veri noktalarının düzenli bir şekilde oluşturulması için aşağıdaki yaklaşım izlenebilir:

Büyük SCADA projelerinde yüzlerce veya binlerce veri noktası bulunabileceğinden, TAG Listesi oluşturulurken düzenli ve anlaşılır bir yapı kullanılması önerilir.

Veri gruplarının tesis, ünite, sistem, ekipman veya işlev bazında oluşturulması, daha sonra yapılacak bakım ve geliştirme çalışmalarını kolaylaştırabilir.

TagName değerlerinin anlamlı ve mümkün olduğunca standart bir isimlendirme yöntemiyle oluşturulması, özellikle büyük projelerde veri noktalarının bulunmasını ve kullanılmasını kolaylaştırır.

EOS SCADA tasarımında TAG Listesi, cihazlardan toplanan SCADA verilerinin tanımlandığı ve düzenlendiği temel yapılardan biridir. TAG Listesi içerisinde Veri Grupları ve Veriler kullanılarak hiyerarşik bir veri ağacı oluşturulabilir.

Veri noktalarının doğru şekilde çalışabilmesi için TagName, DeviceName, DataAddress ve DataType gibi temel parametrelerin doğru şekilde yapılandırılması gerekir.

EOS SCADA ayrıca cihazlardan okunan ham verilerin uygulamanın ihtiyaçlarına uygun değerlere dönüştürülebilmesi için Doğrusal ve Kare Kök Ölçekleme özellikleri sunmaktadır.

ClampingType kullanılarak verilerin belirlenen sınırlar içerisinde tutulması sağlanabilir. Bunun yanında DataMultiplier ve DecimalPoint gibi parametreler verinin işlenmesi ve gösterimi üzerinde kontrol sağlamaktadır.

Düzenli bir TAG Listesi yapısı oluşturulması, özellikle çok sayıda cihaz ve veri noktasının bulunduğu SCADA projelerinde veri noktalarının daha kolay bulunmasını, yönetilmesini ve kullanılmasını sağlar.

Yazılımlar, teknik içerikler veya iş birliği hakkında iletişime geçebilirsiniz.

• benanbasoglu@gmail.com
• ANKARA